Reklama

Kościół nad Odrą i Bałtykiem

Kościół katolicki na Pomorzu Zachodnim w latach 1945-1956

5 maja 2015 r. odbyła się konferencja, podczas której naukowej refleksji poddano pierwsze 10-lecie obecności Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej po II wojnie światowej. Organizatorem konferencji był Wydział Teologiczny Uniwersytetu Szczecińskiego i Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie. Podczas pięciu sesji wygłoszono 17 referatów

Niedziela szczecińsko-kamieńska 22/2015, str. 6-7

[ TEMATY ]

konferencja

Dominik Cywiński

Sesja naukowa Kościół katolicki na Pomorzu Zachodnim w latach 1945-1956

Sesja naukowa Kościół katolicki na Pomorzu Zachodnim w latach 1945-1956

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Otwarcia obrad konferencji dokonał metropolita szczecińsko-kamieński Andrzej Dzięga. – Historia najnowsza tej ziemi jest ciągle jeszcze rozpoznawana. O Kościele nad Odrą i Bałtykiem wiemy już sporo. Jednak od strony duchowej ciągle jeszcze jest to „terra ignota” (ziemia nieznana). Los tego Kościoła zależał po wojnie od postaci będących kamieniami milowymi, od kard. Augusta Hlonda, kard. Stefana Wyszyńskiego, duszpasterzy tej ziemi z księżmi chrystusowcami na czele. One kształtowały duchową historię tej ziemi. Mamy obowiązek pokazywać ją w pełni prawdy, w tamtym czasie i jego uwarunkowaniach. Zobowiązani jesteśmy też do modlitwy o beatyfikację kard. A. Hlonda – mówił Ksiądz Arcybiskup.

Sesja inauguracyjna

Rozpoczął ją referat ks. prof. Stanisława Wilka z Lublina. Dotyczył stanowiska Stolicy Apostolskiej wobec Ziem Zachodnich Polski po II wojnie światowej. W wyniku przesiedleń powojennych miejsce protestantów zajęli katolicy, którym trzeba było zapewnić opiekę duszpasterską. Tworzył ją kard. A. Hlond na podstawie otrzymanych 8 lipca 1945 r. specjalnych uprawnień ze strony Stolicy Apostolskiej. Na ich podstawie powstała administracja apostolska gorzowska, o olbrzymim obszarze obejmującym 1/7 terytorium Polski, którą zarządzał administrator apostolski ks. Edmund Nowicki.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Drugim mówcą był prof. Jan Żaryn. Ukazał ten okres jako czas instalacji systemu sowieckiego, powodujący najróżniejsze formy represji wobec Kościoła. Jego zdaniem, komuniści całkowicie podporządkowali się wytycznym z Moskwy w realizacji polityki wyznaniowej państwa, rezygnując z próby pozostania suwerennymi.

Prof. Krzysztof Kowalczyk zajął się uwarunkowaniami polityki państwa wobec Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim. Była ona zmienną, wraz z stalinizacją systemu coraz bardziej represyjną. K. Kowalczyk scharakteryzował różnorodne formy stosowanych represji. Jak budować tożsamość mieszkańców Pomorza Zachodniego? – refleksje w 70. rocznicę przybycia na te ziemie snuł red. Piotr Semka. Zaakcentował gigantyczną pracę Kościoła katolickiego, która została wykonana dla polonizacji Ziem Zachodnich i Północnych. Wyraził zdumienie, że ten, który go zorganizował, prymas kard. August Hlond, nie ma do tej pory w Szczecinie należnego mu pomnika.

Reklama

Sesja II: Kościoły mniejszościowe

Prof. Konrad Białecki przedstawił działania Kościoła narodowego (polskokatolickiego) podjęte w 1945 r. celu rozbudowy sieci parafialnej w oparciu o nowe nabytki terytorialne. Chodziło o przejęcie obiektów mających stanowić ich bazę. Szczegółowo prof. K. Białecki omówił ośrodki powstałe na terenie Szczecina (Szczecin-Port, Golęcin, Niemierzyn, Pilchowo, św. Piotra i św. Pawła). W połowie lat 50. XX wieku jako jedynie licząca się parafia pozostała ta ostatnia. Historyk Kościoła grekokatolickiego w Polsce prof. Igor Hałagida zaakcentował wyjątkową jego sytuację, gdyż został on przez władze komunistyczne zdelegalizowany, pozbawiony hierarchii, struktur administracyjnych, a jego wierni rozproszeni w wyniku akcji „Wisła”, także na tereny Pomorza Zachodniego. W warunkach, gdy byli oni prawie pozbawieni swojego duszpasterstwa, uczestniczyli w obrządku rzymskokatolickim lub prawosławnym. Następował proces polonizacji, konwersje na prawosławie.

Ks. Adrian Put przedstawił podejście Kurii administracji gorzowskiej wobec Kościołów mniejszościowych. Oparł się na oficjalnych publikacjach, analizując dokumenty, instrukcje i informacje, znajdując odniesienia do innych wyznań i Kościołów (sprawy konwersji, posługi duszpasterskiej, małżeństw mieszanych, przejmowania świątyń).

Sesja III: Problemy pracy duszpasterskiej

Ks. prof. US dr hab. Grzegorz Wejman ukazał początki tworzenia się organizacji administracji gorzowskiej. Przedstawił jej rządców (ks. Edmund Nowicki, ks. Tadeusz Załuczkowski, ks. Zygmunt Szelążek), centralne struktury Kościoła gorzowskiego (Kuria Biskupia, wikariusze generalni, Sąd Biskupi, kolegium konsultorów, Wyższe Seminarium Duchowne, inne instytucje naukowe), sanktuaria, dekanaty i parafie, liczbę czynnych kościołów. Ks. dr Tadeusz Ceynowa pokazał pracę duszpasterską na przykładzie miasta Koszalin, koncentrując się na jej początkach, w których ogromną rolę odegrali franciszkanie. Ks. prof. Bernard Kołodziej TChr, zaczynając od pierwszej Mszy św. w Szczecinie, odprawionej 6 maja 1945 r., pokazał wkład chrystusowców w duszpasterstwo, znaczący, gdyż z kapłanów zakonnych byli oni na Pomorzu Zachodnim najliczniej reprezentowani. W 1946 r. obsługiwali 24 parafie i 150 kościołów. Mgr Zofia Fenrych skupiła się na prapoczątkach duszpasterstwa akademickiego w powojennym Szczecinie. Podniosła zasługi ks. Kazimierza Żarnowieckiego (założyciela unikatowych Powszechnych Warsztatów Pracy) i organizacji „Caritas Academica”, troszczącej się o stołówki, akademiki, stypendia, pośrednictwo pracy, świetlice dla najbiedniejszych akademików.

Reklama

Sesja IV: Biografie

W tej części konferencji przedstawiono trzy sylwetki duchownych, z których każdy swoją działalnością wniósł ważny wkład w kształtowanie się Kościoła po 1945 r. Mgr Agnieszka Kobus mówiła o ks. inf. Edmundzie Nowickim. To jemu pierwszemu przypadło zadanie bycia administratorem apostolskim administracji kamieńskiej, lubuskiej i prałatury pilskiej w Gorzowie od 1945 r. do usunięcia go przez władze państwowe w 1951 r., a zatem kształtowanie życia kościelnego w najbardziej pionierskim czasie. Dr Zbigniew Staruch za bohatera swojej prezentacji wybrał postać ks. Franciszka Włodarczyka TChr, który jako pierwszy polski kapłan gorliwie organizował od podstaw posługę duszpasterską w Goleniowie. Mgr Michał Siedziako zreferował pierwsze lata działalności (1950-1955) o. Władysława Siwka SJ, charyzmatycznego diecezjalnego duszpasterza akademickiego, zasłużonego w formowaniu się inteligencji katolickiej Szczecina. Prześladowany za bezkompromisowe słowa prawdy został z miasta usunięty w 1955 r.

Reklama

Sesja V: Kościół w polityce władz PRL na Pomorzu Zachodnim

Ks. dr hab. Dariusz Śmierzchalski-Wachocz to badacz zajmujący się duchowieństwem obszaru byłej diecezji gorzowskiej. W swoim wystąpieniu pokazał, jaką cenę płaciło ono za wierność Kościołowi, będąc w okresie komunistycznym poddawane różnym prześladowaniom. Duchowieństwo było zastraszane, inwigilowane, więzione, skazywane na zesłanie, karane wysokimi podatkami i grzywnami. Represje nasilały się wraz z umacnianiem się komunistów u władzy. Wreszcie największym uderzeniem był dekret z 9 lutego 1953 r. o obsadzaniu urzędów kościelnych, gdy władza chciała przejąć pełną kontrolę nad obiegiem personalnym w Kościele. Ks. dr Robert Masalski mówił o działalności charytatywnej Kościoła, która zawsze była jego obowiązkiem. Na terenie administracji gorzowskiej zajmowało się nią Stowarzyszenie „Caritas” ustanowione 15 stycznia 1946 r., będące najliczniejszą organizacją masową na Pomorzu Zachodnim. Działała z rozmachem do 4 lutego 1950 r., gdy jako kościelna organizacja pod przymusem państwa uległa rozwiązaniu. Ks. R. Masalski dał przykłady jej działań – formy pozyskiwania darów i środków finansowych na cele dobroczynne i różnorodne dzieła miłosierdzia podejmowane przez organizację. Jako ostatni wystąpił ks. Robert Włodkowski. Scharakteryzował działalność Wydziału do Spraw Wyznań istniejącego przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie w latach 1950-1956. To właśnie ten organ władzy sprawował nadzór nad Kościołem i stał najczęściej za represjami, które nań spadały.

Organizatorzy zapowiedzieli wydanie drukiem wygłoszonych referatów. Poinformowali też o planach zorganizowania trzech kolejnych konferencji poświęconych następnym okresom historii Kościoła na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej. Objęłyby one lata 1956-72, 1972-78 i 1978-89 tak, by stworzyć w miarę całościowy obraz trudnej historii Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej w okresie państwowości PRL.

2015-05-28 10:39

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Jak wychować człowieka wolnego?

Niedziela warszawska 13/2017, str. 3

[ TEMATY ]

konferencja

Joanna Operacz

Trzy pokolenia Malejonków: Darek Malejonek, Kasia Malejonek i mały Jaś

Trzy pokolenia Malejonków: Darek Malejonek, Kasia Malejonek i mały Jaś

Jak wychowywać dziecko, żeby wyrosło na człowieka wolnego i samodzielnego? – zastanawiali się 18 marca uczestnicy konferencji w szkole dla dziewcząt „Strumienie” w Józefowie

Popularny przesąd pedagogiczny mówi, że korzystanie z autorytetu i dialog to metody przeciwstawne – zauważył dr Stanisław Sławiński, pedagog i autor książek o wychowaniu. – Władza i dialog są jak dwa koła w rowerze. Nie można odkręcić jednego koła – przekonywał. Trzeba rozmawiać z dzieckiem i konsultować z nim swoje decyzje oraz stopniowo dopuszczać je do procesów decyzyjnych, ale rodzicielski autorytet też jest niezbędny. Jak wychować człowieka wolnego? Trzeba go stopniowo wprowadzać w samowychowanie – mówił pedagog. Rodzice powinni unikać nadopiekuńczości (niepotrzebnego pomagania i nadmiernej ochrony) i dyrektywności (myślenia za dziecko i zarządzania jego zachowaniem). Małemu człowiekowi trzeba stawiać wymagania adekwatne do jego możliwości, czyli takie, przy których musi „wspiąć się na paluszki”; a potem nagradzać je pochwałami, zwracając uwagę przede wszystkim na starania, a nie na ewentualne niedociągnięcia. Dziecko powinno mieć obowiązki w domu. W wielu domach zarówno 8-latki, jak 16-latki muszą zrobić tylko dwie rzeczy: odrobić lekcje i pościelić łóżko.

CZYTAJ DALEJ

Święta na trudne czasy

Niedziela Ogólnopolska 37/2021, str. dXVII

[ TEMATY ]

beatyfikacja

cud

Matka Elżbieta Czacka

Archiwum FSK

Rozważanie i uczesniczenie w eucharystycznych tajemnicach wyzwala łaski, rodzące w duszy świętość – mówiła m. Czacka

Rozważanie i uczesniczenie w eucharystycznych tajemnicach wyzwala łaski, rodzące w duszy świętość – mówiła m. Czacka

O cudownym uzdrowieniu za wstawiennictwem m. Elżbiety Róży Czackiej, jej duchowości oraz podejściu
do krzyża i cierpienia z s. Radosławą Podgórską, franciszkanką służebnicą Krzyża, rozmawia Łukasz Krzysztofka.

Łukasz Krzysztofka: Beatyfikacja m. Elżbiety Róży Czackiej to wielka radość dla sióstr franciszkanek i całego Kościoła. A kim dla Siostry osobiście jest nowa błogosławiona?

S. Radosława Podgórska: Przede wszystkim wzorem, jak mam kochać Boga, przykładem niesamowitego oddania się drugiemu człowiekowi, a także zwyczajnie – matką. Czuję jej bliskość, to, że wstawia się za mną i ukazuje mi drogę poprzez swoje życie i pisma. Razem z moją rodzoną mamą jest osobą, która przez cały czas prowadzi mnie w życiu i ukazuje mi szczególną bliskość Boga kochającego i miłosiernego, który nie pozwala błądzić, ale pokazuje drogę i wychowuje.

CZYTAJ DALEJ

Jasna Góra: 5. Ogólnopolska Pielgrzymka Kobiet

2024-05-19 18:32

[ TEMATY ]

Jasna Góra

kobieta

Jasna Góra/Facebook

Do kształtowania chrześcijańskiego feminizmu w świecie - „by swoją kobiecą inność, wyjątkowość podkreślać i nią żyć” zachęcał na Jasnej Górze uczestniczki 5. Ogólnopolskiej Pielgrzymki Kobiet bp Artur Ważny z Sosnowca. Spotkanie odbyło się w uroczystość Zesłania Ducha Świętego i było czasem uczenia się ufności Bogu. Przebiegało pod hasłem: „Pójdę ufna za Tobą” a jedną z „bohaterek” spotkania była św. s. Faustyna Kowalska, którą przybliżyła s. Gaudia Skass ze Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia.

Mszy św. w kaplicy Matki Bożej przewodniczył bp Artur Ważny, sosnowiecki biskup diecezjalny. W homilii zachęcał do przyjaźni z Duchem Świętym, by tak jak w życiu Maryi, stawał się On reżyserem i naszego życia, tym, który chce nas prowadzić, pokazać pomysł Boga na nasze życie. A jedną z wielu Jego ról jest odszukiwanie i odnajdowanie nas dla Boga, co szczególnie ukazuje Jezus w przypowieściach o odnalezionym synu marnotrawnym, odnalezionej owcy i odnalezionej drachmie. Bp Ważny przypomniał, że w kobiecie, która szukała i odnalazła zgubioną drachmę, Ojcowie Kościoła widzieli właśnie Ducha Świętego.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję