Reklama

Niedziela Zamojsko - Lubaczowska

Lucia Retman na spotkaniu z mieszkańcami Lubaczowa

Zofia Pomorska uratowała jej życie

Niedziela zamojsko-lubaczowska 7/2013, str. 4-5

[ TEMATY ]

historia

Adam Łazar

Były kwiaty dla niezwykłego Gościa od burmistrz Lubaczowa Marii Magoń i młodzieży

Były kwiaty dla niezwykłego Gościa od burmistrz Lubaczowa Marii Magoń i młodzieży

Zgromadzenie Ogólne ONZ 1 listopada 2005 r. ustanowiło dzień 27 stycznia Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holocaustu. Data nieprzypadkowa, gdyż 27 stycznia 1945 r. został wyzwolony obóz zagłady Auschwitz-Birkenau. Na tegoroczne obchody tego dnia przyjechała z Hajfy, z Izraela Lucia Retman, której życie uratowała Zofia Pomorska z Lubaczowa. Ocalona z Holocaustu spotkała się 29 stycznia br. w Miejskiej Bibliotece Publicznej z mieszkańcami z Lubaczowa, by opowiedzieć im swoje losy i oddać hołd bohaterce tamtych ciężkich czasów - Zofii Pomorskiej. Przybyła na to spotkanie z wnukami Zofii i Mikołaja Pomorskich - Krzysztofem i Wiesławem, których traktuje jak rodzinę.

Dyrektor biblioteki Katarzyna Pelc-Antonik powiedziała m.in.: - Przed wojną w Lubaczowie mieszkało 2 tys. Żydów. Niemcy, po wkroczeniu do Lubaczowa 12 września 1939 r. spalili synagogę. W 1942 r. na wschód od Rynku stworzyli getto, w którym znalazło się ok. 6 tys. Żydów z Lubaczowa i okolic. Ok. 2,5 tys. przewieziono do obozu zagłady w Bełżcu. Wiele osób rozstrzelano na miejscu, w egzekucji na cmentarzu w Lubaczowie i w styczniu 1943 r. na polu plebańskim między Mokrzycą a Dachnowem. Jedyną pamiątką jest w naszym mieście cmentarz żydowski. Obchodzimy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. W dniu tym wspominamy nie tylko Żydów, ale i Polaków, którzy zginęli, ratując im życie. W dniu dzisiejszym w bibliotece gościmy osobę niezwykłą, Lucię Retman, która przyjechała do nas z Izraela, a dla której Lubaczów jest bliski sercu. Dlaczego? Opowie sama.

Reklama

Lucia Retman, patrząc na tak licznie przybyłych na spotkanie z nią lubaczowian, powiedziała: - To, co widzę, jest wręcz niewiarygodne. Lubaczów uratował mi życie. Piękną polszczyzną rozpoczęła niezwykłą opowieść: - Urodziłam się w Dynowie. Matka zmarła, kiedy byłam malutka, Na wychowanie wzięła mnie ciocia z wujkiem do Leżajska. Bardzo mnie kochali. Byłam szczęśliwą dziewczynką. Uczyłam się w szkole w Leżajsku. Ale przyszedł 1 wrzesień 1939 r. i wybuchła wojna. Wszystko się skończyło. Zaczęła się tragedia. Z Leżajska zostaliśmy wygnani. Rodzina znalazła się we Lwowie pod opieką wujostwa Weidenbaumów.

Szwagier Luci załatwił jej pracę w folwarku niedaleko Żółkwi. Pracowała w polu przy uprawie buraków cukrowych. Kiedy Niemcy napadli na Związek Radziecki, zaczęła się tragedia Żydów. Ze Lwowa zajętego przez Niemców trzeba było uciekać. - Jedna pani, która mieszkała blisko torów kolejowych, powiedziała: „Dniem i nocą pociągi towarowe wożą Żydów w jedną stronę. Nikt nie wie, co się z tymi ludźmi stało. Nikt stamtąd nie wraca”. Pomyślałam sobie: „Ja chcę żyć”. Tymczasem starsza siostra znalazła mieszkanie do wynajęcia u państwa Pomorskich w Lubaczowie, przy ul. Kościuszki 100. Tę wiadomość przyjęliśmy z niedowierzaniem. Poradziliśmy: „Pomorskim trzeba powiedzieć, że jesteśmy Żydami. Tak będzie uczciwie. (…) Państwo Pomorscy zdawali sobie sprawę, że pomagając Żydom narażają swoje życie, a jednak wynajęli nam mieszkanie. Niezwykły czyn, skoro całej ich rodzinie groziła za to śmierć. A mieli wtedy 13-letniego syna i drugiego, malutkiego. Z Żółkwi na piechotę przyszłam do Lubaczowa - opowiadała Lucia Retman.

Nie wie, kto wpadł na taki pomysł, by wysłać ją na przymusowe roboty do Berlina. Tam, gdzie narodził się pomysł „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” i gdzie nie było już pewnie ani jednego Żyda. Wie na pewno, że Zofia Pomorska poszła do proboszcza w Lubaczowie, ks. Sobczyńskiego, i jakoś go przekonała, żeby dał dla niej i jej siostry metrykę. - Od tej chwili nie było już Luci, była Janina Kogut. Dostałam nową tożsamość. Miriam też została na papierze chrześcijanką. To dało nam możliwość ukrycia swojego pochodzenia i szansę na przeżycie. Pani Pomorska poradziła mi, bym z tym aryjskim dokumentem pojechała do Przemyśla, do jej siostry, i zarejestrowała się w biurze pracy na wyjazd do Niemiec. Tak zrobiłam. Biuro to znajdowało się przy ul. Kazimierzowskiej. Westchnęłam głęboko i weszłam. Powiedziałam, że chcę się zgłosić do pracy w Niemczech. „Taka młoda dziewczynka?” - zdziwiono się. Zaskoczeni byli tym, że tak młoda dziewczynka ma metrykę. Odpowiedziałam: „Moich rodziców wywieziono na Syberię, a ja zostałam u krewnych. Teraz nie mogą mnie utrzymać i muszę się zgłosić do pracy”. To wszystko było Opatrznością Boską. Przyjęli mnie. Powiedzieli, że za kilka dni wyślą nas do Krakowa, do zbiorczego punktu na ul. Miodowej. W Krakowie było pełno ludzi. Byli starzy i młodzi, Polki i Ukrainki, chłopcy i dziewczęta. Bardzo się bałam, że mnie poznają, że będą mnie podejrzewać. Na zewnątrz udawałam, że czuję się dobrze, ale wewnątrz się bardzo bałam. Nie chciałam się kręcić. Usiadłam w kąciku, by mnie nikt nie widział, ale się nie udało. Podejrzewali, że jestem Żydówką. Pokazano mi getto. Byłam na to obojętna - tak udawałam na zewnątrz. Urzędnik powiedział: „Pójdziemy na gestapo”. Poszliśmy. Tam wysoki Niemiec zapytał, czy rozumiem po niemiecku? Rozumiałam dokładnie, ale odpowiedziałam, że nie rozumiem. Powiedział: „Ona nie jest Żydówką”. Bałam się, że moje oczy mówią, ale starałam się być obojętna. I tak po kilku dniach znalazłam się w Berlinie. W koncernie elektrotechnicznym AEG pracowałam niemal do końca wojny. Byłam w kontakcie z panią Pomorską korespondowałyśmy z sobą - wspominała Lucia Retman.

Reklama

Dalsze opowiadanie nie pozbawione jest dramaturgii. 20 kwietnia 1945 r. kobieta była świadkiem, jak na urodziny Hitlera palił się Berlin, a 1 maja - wkroczenia wojsk sowiecko-polskich do miasta. Za namową przyjaciółki pojechały ostatnim pociągiem z Berlina do jej ojca, który pracował w Niemczech, Z innymi ludźmi stamtąd przeszli pieszo do granicy niemiecko-polskiej, a dalej pociągiem dojechali do Łodzi. Była tam u koleżanki. Nie miała do kogo wracać. Chciała wyjechać do Izraela, jeszcze wtedy do Palestyny. Udała się do Katowic. Nie otrzymała pozwolenia na wyjazd, więc wyjechała nielegalnie. 8 miesięcy była na Cyprze. Dopiero w maju 1948 r. znalazła się w Palestynie. Tam wyszła za mąż, skończyła studia. Doczekała się 17 wnucząt. Nie zapomniała nigdy o Polsce i o Zofii Pomorskiej. Zarówno ona, jak i jej starsza siostra, próbowały kontaktować się ze swoimi wybawcami, ale było to niemożliwe, gdyż ówczesna Polska nie utrzymywała kontaktów z Izraelem. Dopiero w 2007 r. Lucia Retman wraz z siostrzenicą wybrały się do Polski. Wiedziały, że Pomorska już nie żyje, postanowiły jednak przyjechać do Lubaczowa i odszukać potomków Pomorskich. - Proszę sobie wyobrazić nasze spotkanie z wnukami Zofii i Mikołaja Pomorskich! Przecież minęło 65 lat! A oni dopiero ode mnie dowiedzieli się o szlachetnych czynach ich babci. Moja rodzina i ja do dziś czcimy jej pamięć - powiedziała pani Lucia.

Wnuk Zofii Pomorskiej, Krzysztof, w 2009 r. w rzeszowskim Ratuszu odebrał od ambasadora „Medal Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata”, przyznany przez Instytut Yad Vashem pośmiertnie dla jego babci. Pani Lucia Retman, która mieszka w Hajfie w Izraelu, od czterech lat co roku przyjeżdża do Polski, spotyka się z młodzieżą, studentami, dorosłymi, by opowiadać o Zofii Pomorskiej z Lubaczowa, która ocaliła jej życie, życie jej siostry Miriam oraz jej szwagra Mosesa, którego ukryła w okolicach Lubaczowa. Swoje wspomnienia opisała w książce „Perły albo życie”. Na okładce tej książki jest zdjęcie Janki, czyli jej, i perły. Dlaczego? - Gdy postanowiłam, że pojadę do Niemiec, poszłam pożegnać się z ciotką. Tłumaczyłam jej: „Ja pojadę do Niemiec do pracy, chcę się ratować, chcę żyć, może mi się uda. Mam 14 lat”. Ciotka wyjęła wisiorek. „To są perły twojej matki - powiedziała. Odpowiedziałam - „Ciociu, albo perły, albo życie” - i nie wzięłam tych pereł.

Książka ta zostanie przetłumaczona na język polski. Opowiada o Zofii Pomorskiej, jak mówi Lucia Retman, „o moim aniele, który unosi się nad ogromem zła tamtych czasów”.

- Są wśród nas ludzie zwykli i niezwykli. Pani Pomorska, narażając własne życie, uratowała życie pani Luci Retman. Dziękuję, że Pani chciała do nas przyjechać z tak daleka, by dać świadectwo jej odwagi i bohaterstwa. Po prostu - człowieczeństwa - powiedziała na zakończenie spotkania dyrektor MBP Katarzyna Pelc-Antonik.

Były także kwiaty dla niezwykłego Gościa od burmistrz Lubaczowa Marii Magoń i młodzieży.

2013-02-15 15:06

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Kraków: powstanie film o obronie Krzyża Nowohuckiego

[ TEMATY ]

historia

Nowa Huta

Biuro Prasowe UMWM

Przy współpracy Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie powstaje film dokumentalny o wydarzeniach, które przeszły do historii jako obrona Krzyża Nowohuckiego. Aktualnie w ramach prac nad dziełem poszukiwani są bohaterowie i świadkowie tamtych dni oraz ich rodziny.

Krakowski filmowiec Bogumił Godfrejów, który był nominowany do Oscara za film krótkometrażowy „Męska sprawa” w 2001 r., szuka osób, które były bohaterami, świadkami lub w ich rodzinach zachowano pamięć o walce o krzyż oraz pacyfikacji Nowej Huty.

CZYTAJ DALEJ

Biskupi na XXI Dzień Papieski: Wesprzyjmy „żywy pomnik” wdzięczności św. Janowi Pawłowi II

2021-09-21 17:08

[ TEMATY ]

Jan Paweł II

episkopat

Dzień Papieski

Dzieło Nowego Tysiąclecia

św. Jan Paweł II

© Wydawnictwo Biały Kruk/Adam Bujak

Dziś, w obliczu trudności finansowych wielu rodzin, przez składane ofiary mamy szansę podtrzymać, a niejednokrotnie przywrócić nadzieję w sercach młodych ludzi na lepszą przyszłość i realizację ich edukacyjnych aspiracji dla dobra Kościoła i naszej Ojczyzny – napisali biskupi w Liście pasterskim Episkopatu Polski zapowiadającym obchody XXI Dnia Papieskiego, który przeżywać będziemy 10 października br.

Biskupi przypomnieli, że wciąż aktualne jest wezwanie do ewangelizacji św. Jana Pawła II. „W tym kontekście tak ważne jest szkolne nauczanie religii, które dzisiaj w wielu przypadkach jest jedyną sposobnością proponowania dzieciom i młodzieży Chrystusa. Stanowi ono niezwykłą szansę nowej ewangelizacji lub pre-ewangelizacji wobec osób nieochrzczonych lub nie mających kontaktu z Kościołem. W obliczu wielu negatywnych głosów, nawet w środowisku Kościoła, stanowczo chcemy podkreślić wartość nauczania religii w szkole, które dzięki Janowi Pawłowi II znalazło na powrót swoje miejsce w placówkach oświatowych w 1990 r.” – czytamy w Liście pasterskim.

CZYTAJ DALEJ

ONZ: Prezydent Duda oskarżył Białoruś o atak hybrydowy i podał w wątpliwość solidarność globalnej Północy

2021-09-22 07:26

[ TEMATY ]

ONZ

Andrzej Duda

PAP

Prezydent Andrzej Duda w przemówieniu na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ oskarżył Białoruś o prowadzenie ataku hybrydowego przeciwko Polsce, Litwie i Łotwie. Zasugerował też, że bogate kraje - w tym Polska - niewystarczająco solidarnie postąpiły w obliczu pandemii, a także wobec konfliktów na Ukrainie, w Syrii czy Libii.

"To słowo stało się symbolicznym wyznacznikiem naszej polityki, jej ideałem. Gdy mówię solidarność, myślę także o solidarności w kontekście Covid-19. I nie jest to łatwa refleksja. Zwłaszcza pod adresem nas, przywódców bogatego świata, bogatej Północy" - powiedział Duda, wskazując m.in. na nierówny dostęp do szczepionek przeciwko Covid-19. Zaznaczył jednocześnie, że Polskę uważa za część tej bogatej Północy.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję