Reklama

Kościół nad Odrą i Bałtykiem

Klasztor Cystersów w Kołbaczu pomnikiem historii

Niedziela szczecińsko-kamieńska 46/2015, str. 5-6

[ TEMATY ]

zabytki

klasztor

Z. P. Cywiński

Świątynia pocysterska w Kołbaczu

Świątynia pocysterska w Kołbaczu

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Kołbacz to duża osada rolnicza położona na lewym brzegu Płoni, w odległości 20 km od Szczecina, w gminie Stare Czarnowo w powiecie gryfińskim. W średniowieczu znajdowało się tam najstarsze opactwo cysterskie na Pomorzu. Jego świątynia była nekropolią książąt szczecińskich z XIII-XVI wieku. Ufundowane w 1173 r. przez kasztelana szczecińskiego Warcisława II Świętoborzyca istniało do 1535 r. Po reformacji stało się letnią rezydencją książąt pomorskich, później domeną państwową. Monumentalny zespół klasztorny w ciągu wieków mocno ucierpiał przez pożary, rozbiórki, zmianę funkcji, zaniedbania, ograniczone zabiegi konserwacyjne.

W ostatnich latach działania zmierzające do przywrócenia świetności należnej zabytkowi tej rangi podejmuje parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Jej proboszczem jest ks. kan. Andrzej Sowa. Wspomaga go Stowarzyszenie „Spichlerz Sztuki” w Kołbaczu, kierowane przez Radosława Palusa. Organizuje ono działania artystyczne, edukacyjne i popularyzatorskie wspierające odkrywanie tożsamości kulturowej regionu, m.in. w oparciu o wielowiekowe dziedzictwo cysterskie Kołbacza oraz doświadczenia polsko-niemieckiego pogranicza. W przestrzeni pocysterskich obiektów zainicjowało projekt „Cienie zapomnianych kultur”, w ramach którego cyklicznie odbywają się koncerty i wystawy. Stowarzyszenie wykorzystuje spichlerz, zmieniony na Galerię Cysterską. Spichlerz powstał przez adaptację nawy głównej świątyni na cele gospodarcze, co nastąpiło w XVI wieku. Wnętrze podzieliły stropy, powstała wówczas unikatowa konstrukcja ciesielska, największa na Pomorzu Zachodnim. Do celów sakralnych służy dzisiaj tylko prezbiterium i transept (nawa poprzeczna).

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

W odkrytym na nowo spichlerzu zamienionym na Galerię Cysterską, jak deklarują jej organizatorzy „stwarzają atmosferę, która jest za każdym razem zaproszeniem w ponadczasową podróż. Chcemy, by «Spichlerz Sztuki» otwarty był na tematy i wartości zacierane przez czas, spychane na cywilizacyjny i kulturowy margines. Aby to, co ważne kiedyś, weszło w twórczy dialog z tym, co istotne dziś”.

Reklama

15 sierpnia 2015 r. wybrałem się do Kołbacza, by uczestniczyć w jednym z takich wydarzeń kulturalnych i uzyskać informacje od ks. A. Sowy o aktualnych pracach restauracyjnych w obiekcie oraz planach na przyszłość.

Tego dnia w Kołbaczu rozpoczynał się VI Letni Festiwal Wędrowny „Na gotyckim szlaku – Muzyka w zabytkach Pomorza Zachodniego”. Przez sześć kolejnych sobót w miejscowościach od Kołbacza przez Trzebiatów, Gryfino, Czachów, Stargard do Szczecina zaplanowano koncerty. Głównym ich organizatorem jest Fundacja Akademii Muzyki Dawnej w Szczecinie. W Kołbaczu wystąpił zespół Szczecin Vocal Project, po raz pierwszy w międzynarodowej obsadzie. Jego kierownikiem artystycznym jest Paweł Osuchowski.

Program koncertu zatytułowano „Między Wschodem a Zachodem”, gdyż tworzył muzyczny obraz „od świtu do zmierzchu” w XVI i XVII-wiecznej tradycji Kościołów wschodu i zachodu Europy. Koncert poprzedził program turystyczny, obejmujący zwiedzanie kościoła, domu konwersów, domu opata. W spichlerzu oglądano aktualną wystawę z powojennej przeszłości Kołbacza pt. „Życie w kolektywie. PRL. PGR, Agromiasto”. Rolę przewodnika pełnił Radosław Palus. W wirydarzu Olga Sietnicka z Akademii Sztuki w Szczecinie opowiadała o warsztatach botanicznych prowadzonych z miejscową młodzieżą. W ich ramach pracowano nad stworzeniem współczesnego ogrodu nawiązującego do tradycji cysterskich.

Obchodząc obiekty dookoła (kościół i tzw. dom konwersów), zauważyłem rusztowania. Obejmowały zachodnią ścianę południowej części transeptu i ścianę zachodnią nawy. To na jej szczycie znajduje się słynna rozeta, nawiązująca do tych, które znamy z francuskich katedr. Z otrzymanych od ks. A. Sowy informacji wynika, że kosztem 700 tys. zł w tym roku, oprócz wymienionych części murów, konserwacji zachowawczej i pełnej rekonstrukcji poddany będzie też południowy fragment nawy, wybudowany w stylu romańskim. Gospodarz obiektu stwierdził, że obiekty klasztoru nie były wcześniej należycie przebadane, a dotąd przeprowadzone badania archeologiczne były szczątkowe. Biorąc pod uwagę fakt, że tyle czasu zabytek ten był jakby na uboczu, nie konserwowany w należytym stopniu, dzisiaj na ten cel potrzebne są ogromne środki. Ks. A. Sowa jest jednak dobrej myśli, uważając że krok po kroku uda się je pozyskać i przywrócić zabytkowi tej rangi należną mu świetność. Jego nadzieję spotęgował fakt przyznania zabytkom dawnego klasztoru Cystersów w Kołbaczu tytułu „Pomnika historii”. Ustanawia go rozporządzeniem Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej, biorąc pod uwagę wartości historyczne, artystyczne, naukowe, materialne i niematerialne zabytku. Od 1994 r. takie wyróżnienie nadano 60 zabytkom w Polsce. Kołbacz jest w naszym województwie trzecim „Pomnikiem Historii”. Dwa pozostałe znajdują się w Kamieniu Pomorskim (zespół katedralny) oraz Stargardzie Szczecińskim (zespół kościoła pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Świata i średniowieczne mury obronne).

Reklama

W Kołbaczu w obszarze pomnika znalazły się następujące obiekty: kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, dom konwersów, dom opata, baszta, owczarnia, dwór, budynek zarządu oraz pozostałe obiekty dawnej domeny państwowej związane z folwarczną funkcją zespołu. W uzasadnieniu rozporządzenia podkreślono, że kościół klasztorny z początku XIII wieku był pierwszą realizacją na tym obszarze wykonaną w całości z cegły. Wyróżniał się nowatorstwem ówczesnych rozwiązań architektonicznych oraz wysokiej klasy detalem. Wysokie walory artystyczne założenia klasztornego wskazują na zaangażowanie do jego budowy najlepszych warsztatów Europy Północnej. Tym samym nie ma on odpowiedników na pobrzeżu Bałtyku na wschód od Odry, a porównywany być może jedynie do najbardziej okazałych zespołów cysterskich w Meklemburgii i Brandenburgii (Doberan, Eldena, Chorin, Lehnin).

Reklama

27 marca Prezydent RP Bronisław Komorowski odwiedził Pomorze Zachodnie, udając się do Kołbacza. Tam rozporządzenie wręczył osobiście Beacie Makowskiej (dyrektor Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w Szczecinie) i ks. Andrzejowi Sowie. Wraz z metropolitą szczecińsko-kamieńskim abp. Andrzejem Dzięgą odsłonił tablicę upamiętniającą fakt nadania tytułu.

Prezydent w swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na to, że zabytki sakralne stanowią czasami najważniejszą cząstkę pośród składników materialnego dziedzictwa narodu. Takie miejsca jak Kołbacz, związane z odległą historią, wzbogacają nasze życie o piękno. Leży on na szlaku cysterskim, który łączył kulturę polską z kulturą Zachodu, wiodąc do takich miejsc w Europie, które wpływają na nasze życie także współczesne. Wyraził nadzieję, że wspólnym trudem państwa, władz kościelnych i samorządowych, uda się przywrócić rangę tego obiektu i całej miejscowości. Prezydent B. Komorowski parafii w Kołbaczu zostawił swój dar – kielich i patenę.

Abp A. Dzięga nazwał decyzję Prezydenta „historyczną, odważną, mądrą i patrzącą w dzień wczorajszy i przyszłość. Jest historia polityczna, militarna, gospodarcza, jest też historia duchowa. Najbardziej trwałe dzieła powstają wtedy, gdy ta duchowa spotka się z dobrze tworzoną historią gospodarczą i polityczną. Dzieło Cystersów pokazuje, jak skuteczne jest połączenie drogi życia duchowego i szczególnej troski o życie gospodarcze”.

Przyznanie miana „Pomnika Historii” obiektom dawnego klasztoru Cystersów jest najwyższą formą nobilitacji zabytku do panteonu dziedzictwa narodowego. Taki jego status ułatwi szanse na znalezienie środków na renowację zabytku. Warto podkreślić, że to właśnie ks. A. Sowa złożył wniosek o przyznanie tego tytułu, czym rozpoczął wymaganą procedurę, tak pomyślnie zakończoną. Za działania w ocaleniu dziedzictwa Cystersów na Pomorzu Zachodnim składamy mu gorące podziękowania!

2015-11-10 12:09

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Ponad 3,2 mln zł na rewitalizację obiektów sakralnych diecezji radomskiej

Ponad 3,2 mln złotych przeznaczono na rewitalizację obiektów sakralnych w diecezji radomskiej. Prace zostaną przeprowadzone w radomskim kościele Najświętszego Serca Jezusowego, w dawnym klasztorze sióstr benedyktynek i na terenie zabytkowego cmentarza przy ulicy Limanowskiego. Z kolei w Chotczy Dolnej zostanie odrestaurowana średniowieczna kaplica Trójcy Świętej i Aniołów Stróżów.

Liderem projektu jest parafia Najświętszego Serca Jezusowego w Radomiu. Ks. Roman Adamczyk poinformował, że przy kościele zostanie wykonany remont elewacji nawy głównej, naw bocznych, prezbiterium, a także remont dachów, instalacji deszczowej, ogrodzenia oraz placu kościelnego. - To realizacja trwających od kilku lat prac konserwacyjnych naszego kościoła. Zakończą się one w czerwcu 2018 roku - powiedział ks. Adamczyk, który dzisiaj podpisał umowę na dofinansowanie projektu, którego całkowita wartość wyniesie 6 mln 252 tys. złotych.

CZYTAJ DALEJ

Św. Katarzyna Tekakwitha

2024-04-17 07:59

[ TEMATY ]

święci

pl.wikipedia.org

Katarzyna Tekakwitha

Katarzyna Tekakwitha

Św. Katarzyna Tekakwitha, zwana też Kateri, była Indianką z plemienia Mohawków. Przyszła na świat w kwietniu 1656 r. Jej ojciec był poganinem, wodzem osady. Matka była chrześcijanką, Indianką z plemienia Algonkinów.

Kateri wcześnie straciła rodziców, którzy zmarli na ospę. Wychowywała się u ciotki i wuja, który został wodzem plemienia. Chrzest przyjęła w wieku 18 lat. Za patronkę obrała sobie św. Katarzynę ze Sieny. Robiła krzyże z zebranych gałęzi, rozdawała je ludziom i umieszczała je w różnych miejscach w lesie. Nie rozstawała się z różańcem, a jej pobożność zrobiła wrażenie nie tylko na Indianach lecz także na Francuzach.

CZYTAJ DALEJ

Katecheci pielgrzymowali do grobu św. Jadwigi

2024-04-18 16:30

Archiwum prywatne

Pierwsza pielgrzymka katechetów do Trzebnicy

Pierwsza pielgrzymka katechetów do Trzebnicy

Organizatorem pielgrzymki był Wydział Katechetyczny Kurii Metropolitalnej Wrocławskiej. To nowa inicjatywa w diecezji.

Do Trzebnicy dotarło ok. 30 osób. Pielgrzymowanie rozpoczęło się Eucharystią, której przy Grobie św. Jadwigi w Bazylice w Trzebnicy przewodniczył ks. Paweł Misiołek, wikariusz parafii św. Maksymiliana Kolbego w Jelczu-Laskowicach, nauczyciel religii w Szkole Podstawowej nr 2 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Jelczu-Laskowicach, koncelebrował ks. Mariusz Szypa – dyrektor Wydziału Katechetycznego.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję