Wroku 100-lecia Polskiego Towarzystwa Geograficznego, założonego 28 stycznia 1918 r., ukazała się praca pt. „Geografowie polscy. Słownik biograficzny”. Monumentalne, bo liczące 1500 stron, trzytomowe dzieło prezentuje postaci geografów od Jana Długosza po czasy współczesne.

Projekt takiego opracowania pojawił się w latach 90. ubiegłego wieku, ale przełom w jego realizacji przyniosły prace nad „Historią geografii polskiej”, które były związane m.in. z kompletowaniem materiałów o samych geografach. Pod koniec 2011 r. prof. Antoni Jackowski przedstawił propozycję przystąpienia do prac nad wydawnictwem pt. „Geografowie polscy. Słownik biograficzny”. Kolejne etapy to: przedstawienie projektu Komitetowi Nauk Geograficznych PAN, powołanie Komitetu Redakcyjnego oraz koordynatorów regionalnych, a następnie zestawienie wstępnej listy, tzw. listy matki, geografów, których nazwiska powinny zostać uwzględnione w słowniku. Lista obejmowała blisko 1000 osób, działających od czasów średniowiecza po lata współczesne.

Redaktorzy publikacji informują we wstępie, że obecne wydawnictwo prezentuje biogramy 731 osób. Na łamy „Słownika” trafili zarówno uczeni – związani z ośrodkami uniwersyteckimi i innymi szkołami wyższymi lub instytutami naukowymi – jak i nauczyciele, kartografowie, podróżnicy, planiści, urbaniści, działacze gospodarczy i wojskowi, dziennikarze, krajoznawcy i osoby związane z działalnością turystyczną, bibliotekarze, archiwiści, wydawcy – ludzie, którzy mieli świadomość swojej misji, a geografia była główną dziedziną ich aktywności i pasją życia. „Niektóre z tych osób zyskały uznanie międzynarodowe, inne odgrywały ważną rolę w wychowaniu młodzieży w określonym regionie, jeszcze inne były tylko skromnymi nauczycielami w małych miejscowościach – piszą redaktorzy. – Rozwijając geografię, utrwalali świadomość narodową i polską państwowość. Niektórzy zapłacili za to cenę najwyższą – swoje życie”.

Słownik biograficzny polskich geografów jest w Polsce pierwszą publikacją tego typu. Jest dziełem pionierskim, tym bardziej że na świecie podobne wydawnictwa są dość powszechne. Jego pokłosiem jest propozycja, by zachęcić oddziały Polskiego Towarzystwa Geograficznego i ośrodki naukowe do podejmowania wspólnych działań zmierzających do opracowywania słowników geografów działających w skali regionalnej. Pozwoliłoby to skompletować wiadomości rozproszone w różnych archiwach, także rodzinnych, oraz zebrać nazwiska zasłużonych geografów działających na przestrzeni stuleci nawet w małych miejscowościach.

Publikacja, którą środowisko geografów uczciło jubileusz 100-lecia Polskiego Towarzystwa Geograficznego, ukazała się pod redakcją Antoniego Jackowskiego, Kazimierza Krzemienia i Izabeli Sołjan. W przygotowaniu „Słownika” wzięło udział ok. 200 autorów. Cenne jest, że większość haseł kończy się wykazem źródeł.

„Geografowie polscy. Słownik biograficzny”, red. Antoni Jackowski, Kazimierz Krzemień, Izabela Sołjan. Wydawca: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, ul. Gronostajowa 7, 30-387 Kraków, tel. 48 12 664 52 50, www.geo.uj.edu.pl .