Reklama

Kościół

Cysterski rosół pachnie lubczykiem

Proboszcz cysterskiej parafii w Jędrzejowie rozciera w palcach liście lubczyku. – To do rosołu – mówi. – Zawsze lepiej smakuje z lubczykiem. W niedzielę gotujemy rosół na dwudziestu trzech „chłopa w habitach”. Musimy się jakoś wykarmić. A teraz pokażę pani nasze kury i króliki...

Niedziela Ogólnopolska 22/2020, str. 24-25

TD

Opactwo cystersów w Jędrzejowie, najstarsze w Polsce, to świadek burzliwej historii i skarb naszej kultury

Ojciec Jakub Zawadzki, cysterski proboszcz, zamyka furtkę do ogrodu, którego granicę wytycza szpaler aromatycznego lubczyku. Dwa białe, przecięte czarnym pasem habity, zakończone bosymi stopami w sandałach, prowadzą do porykujących, gdakających, chrumkających zagród. Jak przed wiekami, gdy zasada: Ora et labora – módl się i pracuj, wyznaczała rytm codziennych zajęć mnichów.

Kapusta ma się dobrze

Dynie jeszcze nie wzeszły, bo sucho, kapusta ładnie rośnie. Ziemniakami obsadzili pół hektara, zielenią się pszenica, jęczmień i pszenżyto.

Okazała maciora zbliża się do ogrodzenia, tłoczą się prosięta (świń jest 30), a młode byczki leniwie przeżuwają wieczorny posiłek. Na wolności żyją sobie kury, kaczki i króliki. Kłapouche, czarne, białe i łaciate swobodnie kicają między kurami grzebiącymi w piasku.

Reklama

Praca fizyczna w gospodarstwie jest oczywistością cysterskiej egzystencji od początków zakonu, choć młodziutki ojciec Bazyli Soboń, odpowiedzialny za gospodarkę, uważa, że jest tak od czasów... rajskiego ogrodu. Obecnie gospodarski trud nabrał innego waloru niż 10 czy 50 lat temu. Decyduje o przetrwaniu. Parafia cysterska przy najstarszym opactwie w Polsce, noszącym dumny tytuł archiopactwa, boryka się z trudnościami w następstwie epidemii, tzn. braku wiernych w kościele i wynikających stąd konsekwencji, krótko mówiąc – ofiar pieniężnych. A gospodarstwo pozwala wykarmić, jak mówi proboszcz, „dwudziestu trzech chłopa w habitach”.

Klasztory w ogóle, w tym cysterskie, odegrały istotną rolę w rozwoju gospodarczym ziem polskich. Do benedyktyńskiej zasady: Ora et labora, cystersi odwoływali się nader chętnie. Według pierwotnych założeń, obok sprawowania liturgii i osobistej modlitwy byli zobowiązani do pracy fizycznej. Właśnie z cystersami wiąże się zjawisko rozprzestrzeniania młynów wodnych w Europie Środkowo-Wschodniej. – Nie bez przyczyny słynny jest karp cysterski i w ogóle dania z ryb – mówi o. Jakub, świetny kucharz; osobiście gotował np. gdy cystersów odwiedził w 2015 r. prezydent Andrzej Duda. Zna się też na kwiatach i jak wytrawny florysta sam układa bukiety w kościele.

Wśród historycznych śladów, które pozostawili po sobie cystersi, obok bogactwa dorobku kulturowego i duchowego, są i te o proweniencji gospodarczej. Sztandarowe to np.: systemy hydrologiczne do zaopatrywania odpadów oraz do produkcji energii (młyny), hodowla ryb, folwarki, gospodarstwa będące podstawą ekonomiczną gospodarki klasztornej, lasy dostarczające budulca i opału, uprawa winorośli dla celów religijnych, a także handlowych, organizowanie rynków sprzedaży dla produktów nadwyżkowych. Wszystkie te zadania spełniali jędrzejowscy mnisi.

Reklama

Przez pracę do Stwórcy

A jak jest dziś? Gospodarstwo jest na nasze potrzeby, ale dzielimy się z każdym tym, co mamy – mówi o. Jakub – np. jajkami, które dostają siostry z różnych zaprzyjaźnionych zakonów, aż po Miechów.

Kiedyś dobra jędrzejowskich cystersów sięgały pod Kraków, konkretnie pod krakowski Grębałów, dzisiaj to już raczej niewielkie gospodarstwo rolne i ogród – 15 ha z parkiem. Ale to i tak niemało, są opactwa z 4-, 5-hektarowym polem. Mimo że praca w gospodarstwie jest w dużej mierze zmechanizowana, cystersi nie stronią od różnego rodzaju aktywności fizycznych. Mnich, pracując na łonie przyrody, tak samo jak 900 lat temu odnajduje w niej Stwórcę.

Kilka lat temu ojcowie odnowili sad; mają grusze, jabłonie, śliwy, w tym roku założyli nową winnicę. Będą soki, kompoty i dżemy. Zajmują się parkiem cysterskim z okazami uznanymi za zabytki, niestety mocno naruszonym przez wichurę 6 lat temu. Obrazu dopełnia świeżo założone poletko lawendy, trochę jak w macierzystym Morimond...

Dziedzictwo zobowiązuje

Archiopactwo w Jędrzejowie (dawniej Brzeźnicy) zostało ufundowane w 1140 r. Klasztor jędrzejowski powstał jako 21. filia francuskiego klasztoru. By odróżnić go od macierzy, został nazwany „Morimondem mniejszym”. Fundator abp Janik uposażył klasztor częścią swej ojcowizny – ośmioma wsiami.

Historia, burzliwa i wspaniała, naznaczona pracą i modlitwą setek mnichów – w tym bodaj najsłynniejszego, bł. Wincentego Kadłubka, który zrezygnował z Wawelu i biskupich zaszczytów, złożył śluby zakonne i tutaj kończył swą Kronikę polską – toczyła się przez wieki. Znaczyły wiele powstające w kręgu kultury i duchowości cysterskiej kościoły, dzieła sztuki sakralnej, dorobek naukowy, kult mistrza Wincentego...

Jędrzejowscy cystersi znaczną część swojej posługi skupiają na apostolacie. Odprawiają Msze św. i nabożeństwa, spowiadają, katechizują w szkołach, posługują chorym w szpitalu. W całej Polsce prowadzą rekolekcje i dni skupienia. Organizują wydarzenia kulturalne, m.in. cieszący się wielką estymą wakacyjny festiwal organowy, katechezy o dylematach wiary przy piwnicznym kominku, konferencje, wystawy... Epidemia COVID-19 położyła temu kres.

Osobną sferą działalności opactwa jest ochrona dziedzictwa kulturowego zgromadzonego przez niemal 9 stuleci. Są to prace restauracyjne przy kościele i zabudowaniach klasztornych, przyjmowanie pielgrzymów i turystów, a także przybierająca różne formy promocja dziedzictwa jędrzejowskiego klasztoru, z szerzeniem kultu bł. Wincentego Kadłubka, który tutaj zakończył swoje życie i znalazł miejsce wiecznego spoczynku.

Wystarczy uchylić bramy jędrzejowskiego klasztoru, by olśnił widok odrestaurowanego prezbiterium, by odkryć stopniowo odsłaniane freski Andrzeja Radwańskiego w kaplicy bł. Kadłubka, nie mówiąc o słynnych w świecie organach. Cystersi od lat skutecznie pozyskują milionowe fundusze pomocowe. Tak było i w tym roku, ale zebranie koniecznego wkładu własnego zatrzymała epidemia...

„Jeśli więc, kierowani miłością, jesteście w stanie nas wesprzeć – z serca za to dziękujemy! Nie wymagamy, nie oczekujemy – po prostu prosimy. Wiemy, że wielu osobom spośród nas jest trudno. Z Bożą pomocą przetrwamy także ten czas i przyjdzie chwila, kiedy wspólnie ponownie spotkamy się w klasztorze” – pisze we wzruszającym apelu opat o. Rafał Ścibiorowski.

Numery kont, na które można wpłacać dobrowolne ofiary – na stronie: jedrzejow.cystersi.pl/kontakt .

2020-05-26 18:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Być odważnym jak św. Filomena

2020-08-09 23:19

Fot. Marek Zygmunt

Mszy św. odpustowej przewodniczył ks. prof. dr hab. Mieczysław Kogut.

Do jedynego w Polsce kościoła pod wezwaniem św. Filomeny w Gniechowicach przybyli licznie parafianie i pielgrzymi z całego kraju. Mszy św. odpustowej przewodniczył ks. prof. dr hab. Mieczysław Kogut, proboszcz parafii p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Sośnicy.

Witając wszystkich gości, proboszcz i kustosz tego miejsca ks. Jarosław Wawak powiedział, że „podczas tej Eucharystii chcemy podziękować świętej Filomenie za opiekę nad nami, naszymi rodzinami, nad tymi, których Jej powierzamy”.

W homilii ks. prof. M. Kogut zauważył, że wspominamy młodą niewiastę o kochającym sercu, ale jednocześnie wspominamy kogoś, kto spotkał Pana Boga. Podkreślił, że święta Filomena, która w historii jakby zatarła swoje ślady, jest ciągle obecna duchem. Ona odkrywała swoim młodzieńczym sercem drogę do Boga. Pokazywała i odkrywała, że jest wśród nich ktoś bardzo wielki - jest Chrystus.

- Dla św. Filomeny najważniejszy był Chrystus. A mądrość oddawana czci Jezusowi stanowiła fundament jej ludzkiego życia. Dziś potrzeba nam ludzi pełnych odwagi, męstwa, którzy głoszą wiarę w Jezusa Chrystusa. Tylko w oparciu o łaskę i ufność wobec Boga, możemy być mężnymi i odważnymi świadkami Chrystusa, gotowymi na wszystko ze względu na Niego. Wzrastajmy w ufności na modlitwie, w życiu codziennym, w radościach i w smutkach, w zdrowiu i w chorobie, w życiu osobistym i społecznym. Polegajmy na Panu Bogu, bo w Nim jest nasza jedyna nadzieja - nawoływał kończąc homilię ks. prof. Mieczysław Kogut.

Przed Eucharystią jej uczestnicy wysłuchali prelekcji Gabrieli Gajdy na temat „Filomena męczennica z czasów Dioklecjana”. Na zakończenie uroczystości wokół świątyni przeszła procesji z relikwiami i figurą św. Filomeny. Odpustowe obrzędy zakończyło specjalne nabożeństwo połączone z możliwością uczczenia relikwii i namaszczeniem Olejem Świętej Filomeny.

CZYTAJ DALEJ

Taizé: wkrótce 15-rocznica śmierci brata Rogera i 80-rocznica powstania Wspólnoty

2020-08-10 10:47

[ TEMATY ]

Taize

Agnieszka Bugała

Msza św. dla polskich pielgrzymów w Hali Stulecia pod przewodnictwem metropolity wrocławskiego abp. Józefa Kupnego

W niedzielę 16 sierpnia upłynie 15 lat od tragicznej śmierci założyciela ekumenicznej Wspólnoty z Taizé, brata Rogera. W sierpniu przypada także 80 rocznica powstania Wspólnoty.

Wszystko zaczęło się w roku 1940, kiedy 25-letni wówczas brat Roger opuścił kraj swego urodzenia, Szwajcarię, by zamieszkać we Francji – kraju rodzinnym swojej matki. W młodości chorował na gruźlicę, która na długi czas wyłączyła go z aktywnego życia. Wtedy dojrzało w nim wewnętrzne wezwanie do stworzenia wspólnoty, która w centrum swego życia umieściłaby dwie podstawowe rzeczywistości ewangeliczne: prostotę i dobroć serca.

Kiedy wybuchła II Wojna Światowa był pewien, że podobnie jak jego babcia podczas pierwszej wojny światowej, powinien nieść pomoc ludziom, którzy są w trudnej sytuacji życiowej. Mała wioska Taizé, w której się osiedlił, znajdowała się w pobliżu linii demarkacyjnej dzielącej Francję na dwie części. Było to więc dobre miejsce, by przyjmować uchodźców uciekających przed wojną. Przyjaciele z Lyonu podawali adres Taizé wszystkim tym, którzy byli w potrzebie. Wiedzieli, że znajdą tam schronienie.

Dzięki niewielkiej pożyczce brat Roger kupił w Taizé opuszczony od wielu lat dom wraz z przyległościami. Zaproponował jednej ze swych sióstr, Geneviève, by przyjechała mu pomóc. Wśród uchodźców, których przyjmował, byli między innymi Żydzi. Środki materialne, którymi dysponowano, były ograniczone. Nie było bieżącej wody; po wodę pitną chodziło się do studni w wiosce. Ubogie było także wyżywienie; składało się głównie z zupy robionej z kukurydzianej mąki kupowanej tanio w pobliskim młynie. Przez wzgląd na tych, których przyjmował – brat Roger modlił się w samotności. Często chodził śpiewać do lasu, daleko od domu. Geneviève tłumaczyła wszystkim, że lepiej będzie, jeśli każdy pomodli się sam w swoim pokoju, aby niektórzy z uchodźców, Żydzi czy agnostycy, nie czuli się skrępowani.

Rodzice brata Rogera zdawali sobie sprawę z niebezpieczeństwa, jakie groziło ich synowi i córce. Zwrócili się z prośbą do przyjaciela rodziny, emerytowanego oficera francuskiego, by sprawował nad nimi opiekę. Jesienią 1942 roku uprzedził ich, że ich działalność została odkryta i że muszą bezzwłocznie wyjechać. Do końca wojny brat Roger przebywał w Genewie i tam z pierwszymi braćmi rozpoczęli życie wspólnotowe. Mogli wrócić do Taizé w 1944 roku.

W 1945 roku pewien młody prawnik mieszkający w regionie powołał do życia stowarzyszenie, które miało opiekować się dziećmi osieroconymi w czasie wojny. Zaproponował braciom, by przyjęli kilkoro z nich u siebie w Taizé. Ponieważ wspólnota mężczyzn nie mogła zajmować się dziećmi, brat Roger poprosił swą siostrę Geneviève, by wróciła do Taizé i zaopiekowała się dziećmi jako ich przybrana matka. W niedziele bracia gościli również u siebie niemieckich więźniów internowanych w obozie założonym w pobliżu Taizé.

Przez następne lata do wspólnoty przyłączali się kolejni młodzi mężczyźni. W Wielkanoc 1949 roku siedmiu z nich wspólnie zobowiązało się na zawsze do zachowywania celibatu, do życia wspólnotowego i do coraz większej prostoty.

Podczas długich rekolekcji w ciszy, w czasie zimy na przełomie lat 1952 / 1953, założyciel Wspólnoty napisał Regułę Taizé, przekazując braciom „główne zasady, które czynią życie wspólnotowe możliwym”.

Dzisiaj Wspólnota Taizé liczy ponad stu braci. Są wśród nich katolicy i ewangelicy różnych Kościołów. Bracia pochodzą z około 30 krajów, w tym czerech z Polski. Samo istnienie Wspólnoty jest już znakiem pojednania pomiędzy podzielonymi chrześcijanami i zwaśnionymi narodami.

Bracia żyją z własnej pracy. Nie przyjmują żadnych darowizn. Nawet ich rodzinne spadki Wspólnota przeznacza na pomoc najbardziej potrzebującym.

Niektórzy bracia mieszkają w najbiedniejszych zakątkach świata, by być tam świadkami pokoju wśród ludzi, którzy cierpią. Dzisiaj takie małe wspólnoty braci, nazywane fraterniami, znajdują się w ubogich regionach Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej. Bracia dzielą warunki życia z ludźmi, z którymi mieszkają na co dzień, i starają się dawać świadectwo miłości najbiedniejszym, dzieciom ulicy, więźniom, umierającym, ludziom doświadczającym tragedii osobistych, porzuconym.

Z roku na rok liczba odwiedzających Taizé zwiększa się. Przybywają ze wszystkich kontynentów, aby wziąć udział w tygodniowych spotkaniach. Siostry świętego Andrzeja (międzynarodowe katolickie zgromadzenie zakonne, założone ponad siedem wieków temu) i polskie siostry urszulanki podejmują część zadań związanych z przyjmowaniem młodych ludzi.

Taizé odwiedzają również zwierzchnicy Kościołów. Wspólnota gościła Jana Pawła II (5 października 1986 r.), patriarchę ekumenicznego Bartłomieja, metropolitów i biskupów różnych Kościołów Prawosławnych, czterech kolejnych arcybiskupów z Canterbury, 14 biskupów luterańskich ze Szwecji i niezliczoną ilość pasterzy Kościołów z całego świata.

Od 1962 roku bracia oraz młodzi ludzie wysyłani przez Taizé bardzo dyskretnie odwiedzali kraje Europy Wschodniej, by spotkać się z tymi, którzy byli „zamknięci” w granicach własnych państw.

Brat Roger zmarł 16 sierpnia 2005 roku w wieku 90 lat. Został zabity podczas wieczornej modlitwy. Brat Alois, którego już przed wielu laty wybrał jako swego następcę, jest odtąd przeorem Wspólnoty.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję