W archikatedrze św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście Eucharystii przewodniczył kard. Kazimierz Nycz, a koncelebrowali warszawscy biskupi pomocniczy oraz liczne grono kapłanów. W liturgii uczestniczyli również świeccy delegaci ponad dwustu parafii archidiecezji warszawskiej.

Kardynał Nycz podkreślił, że droga synodalna jest powrotem do źródeł i początkiem aggiornamento Kościoła, które towarzyszyły też zwołaniu Soboru Watykańskiego II. – Papież Franciszek z całą nowością i powiewem Ducha Świętego wraca w kierunku nowego wejścia na drogę synodalną, żeby wszyscy ludzie w Kościele – biskupi, kapłani, siostry zakonne, świeccy – słuchali Słowa Bożego i siebie nawzajem, wysłuchiwali się, rozmawiali ze sobą. A przede wszystkim uwzględniali to, co sobie nawzajem powiedzą. Na taką drogę dziś weszliśmy – powiedział metropolita warszawski.

W kazaniu bp Piotr Jarecki wyjaśnił, że słowo „synod” oznacza z języka greckiego podążanie i przemierzanie drogi razem, wspólnie. Podkreślił, że synod jest namysłem całego Kościoła nad nim samym. Nad tym, jakim jesteśmy Kościołem, co myślimy i mówimy o sobie samym, czy odczuwamy obecność Jezusa w tej wspólnocie, czy dajemy się prowadzić przez Ducha Świętego.

Komunia, uczestnictwo, misja

Biskup Jarecki wskazał również, jakie są oczekiwania po rozpoczętej fazie diecezjalnej synodu. – Pragniemy na nowo ożywić w sobie łaskę chrztu i sakramentu bierzmowania, na mocy których każdy z członków Kościoła jest jego pełnoprawnym obywatelem, mającym prawa i obowiązki. Komunia, uczestnictwo i misja są wymogami wiary chrzcielnej – zaznaczył hierarcha, nawiązując do hasła synodu: Ku Kościołowi synodalnemu. Komunia, uczestnictwo, misja.

Biskup przestrzegał również przed pokusą niechęci do zmian, którą papież Franciszek nazywa trucizną w życiu Kościoła. Kaznodzieja zwrócił uwagę, aby synod nie przekształcił się w abstrakcyjne rozważania bez osadzania ich w konkretnej rzeczywistości wspólnot parafialnych i diecezjalnych. Ważne jest także, aby nie pokładać nadziei tylko w naszych ludzkich wysiłkach.

– Błagajmy Ducha Świętego, aby nas na drodze synodalnej oświecał i pomagał budować jedność w różnorodności. Prośmy, by Duch Święty uzdolnił nas do podążania razem drogą wolności w poszukiwaniu prawdy w miłości – podkreślił bp Jarecki. Dodał, że do włączenia się w modlitwę i prace synodalne zaproszone są poza wspólnotami i duszpasterstwami katolickie i świeckie środowiska naukowe, ludzie przeżywających kryzys wiary, osoby po apostazji, osoby biedne i wykluczone, młodzież stroniąca od Kościoła.

– Chodzi o wytworzenie atmosfery braterstwa, wzajemnego zaufania, woli ubogacania się zdaniem usłyszanym od brata czy siostry, choćby było diametralnie różne od moich przekonań – zaznaczył hierarcha.

Osoby kontaktowe

Pod koniec liturgii kard. Nycz wręczył płonącą świecę synodalną powołanym przez siebie tzw. osobom kontaktowym synodu: ks. Matteo Campagnaro, Beacie Chojnackiej i Piotrowi Szularowi. Świece otrzymają także wszystkie parafie archidiecezji. Wspólna modlitwa zakończyła się powierzeniem prac synodalnych bł. kard. Stefanowi Wyszyńskiemu przy jego sarkofagu.

W diecezji warszawsko-praskiej dekrety członkom zespołu koordynującego prace synodalne – ks. prał. Andrzejowi Kuflikowskiemu, ks. Rafałowi Jabłkowskiemu i Ewie Grąbczewskiej – wręczył w czasie Mszy św. w katedrze św. Michała Archanioła i św. Floriana bp Romuald Kamiński.

W homilii bp Jacek Grzybowski nawiązał do czytań mszalnych z Listu do Hebrajczyków i Ewangelii św. Marka, w której Jezus odwraca porządek władzy, nazywając ją służbą. – Wciąż uczymy się tego, co znaczy, że ten, kto rządzi jest sługą, a ten, kto przewodzi ma być niewolnikiem. Ten, który jest za coś odpowiedzialny z mocy ustanowienia Bożego lub naturalnego jako ojciec, matka, przewodniczący, kapłan, biskup, ma być sługą braci i sióstr. Nie jest przypadkiem, że papież Franciszek właśnie ten tekst Ewangelii uczynił tekstem otwarcia synodu o synodalności – zwrócił uwagę biskup pomocniczy diecezji warszawsko-praskiej.

Pierwszy taki synod

Zwołany przez Franciszka synod jest wyjątkowy, ponieważ po raz pierwszy w historii nie ograniczy się tylko do episkopatów i ekspertów. Swój głos w dyskusji będą mogli wyrazić wszyscy, którzy będą mieli takie pragnienie.

Zdaniem prof. Aleksandra Bańki, który brał udział w otwarciu synodu w Rzymie jako świecki delegat reprezentujący Kościół w Polsce, synod powinien nam pomóc odzyskać chrześcijańskie rozumienie tożsamości i podmiotowości w Kościele. Celem synodu jest też obudzenie wiernych, by stali się bardziej aktywni i słuchający. – To pomoże odnaleźć odpowiedzi na problemy, które stawia przed Kościołem świat – uważa profesor Uniwersytetu Śląskiego.

Synod będzie miał trzy etapy: diecezjalny, kontynentalny i powszechny. Archidiecezja warszawska uruchomiła stronę internetową www.synod.mkw.pl poświęconą synodowi. Z materiałów opracowanych w diecezjach poszczególne krajowe konferencje episkopatów przygotują syntezy, które prześlą do Sekretariatu Synodu. Następnie zostanie opracowany pierwszy dokument, który będzie podstawą do prac na poziomie kontynentalnym. Owocem tego etapu staną się dokumenty opracowane do marca 2023 r. Na ich podstawie papież odbędzie rozmowę z biskupami podczas Zgromadzeniu Synodu Biskupów w Rzymie, które zwieńczy prace synodalne w październiku 2023 r.