Pojęcie prehabilitacji jest mało znane – zazwyczaj mówimy o rehabilitacji, czyli procesie wspierania pacjenta w powrocie do sprawności po zakończeniu leczenia.

Wzmocnić kondycję

Badania naukowe oraz praktyka wykazały, że wielokierunkowe przygotowanie pacjenta do operacji zmniejsza ryzyko powikłań, poprawia wyniki leczenia operacyjnego i skraca czas rekonwalescencji. Na tej podstawie zaczęto tworzyć programy prehabilitacji, obejmujące przygotowanie żywieniowe, ćwiczenia fizyczne dostosowane do stanu pacjenta i rodzaju zaplanowanego zabiegu, wsparcie psychologiczne i pomoc w rezygnacji z nałogów. Najprościej mówiąc, celem prehabilitacji jest doprowadzenie organizmu chorego do możliwie najlepszego stanu zdrowia jeszcze przed operacją. W zespole pracującym z pacjentami powinni się znaleźć: lekarz, dietetyk, fizjoterapeuta i psycholog. Zalecany czas trwania prehabilitacji wynosi od 4 do 6 tygodni, chociaż w szczególnych przypadkach, jak np. w przygotowaniu do operacji bariatrycznej, uzasadniony jest dłuższy czas, ok. 12 tygodni.

Obiecujące wyniki

Prehabilitacja, czyli kompleksowe przygotowanie pacjenta do zabiegu operacyjnego, to „dziecko” XXI wieku. Badania w tej dziedzinie prowadzone są zaledwie od kilkunastu lat, ale wyniki są obiecujące. Amerykańscy specjaliści sprawdzili efekty prehabilitacji u pacjentów oczekujących na operację jelita grubego. Przygotowany dla nich program obejmował ćwiczenia aerobowe, trening siłowy i wsparcie żywieniowe. Okazało się, że pacjenci objęci programem szybciej odzyskiwali sprawność po operacji i byli krócej hospitalizowani niż osoby z grupy kontrolnej, które nie brały udziału w programie. Zespół z Kanady badał grupę pacjentów skierowanych na zabiegi kardiochirurgiczne, którzy w ramach prehabilitacji stosowali trening oddechowy, umiarkowane ćwiczenia fizyczne i podjęli współpracę z dietetykiem. Również te badania wykazały mniejsze ryzyko powikłań i szybszy powrót do aktywności zawodowej. W czasopismach medycznych opisane są pozytywne efekty prehabilitacji przeprowadzonej na grupach pacjentów przygotowujących się do wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego, operacji z zakresu chirurgii ogólnej i naczyniowej, a także pacjentów onkologicznych.

A co u nas?

Dla pacjentów postawionych przed koniecznością zabiegu operacyjnego są to ważne informacje. Choroba, badania diagnostyczne, pobyt w szpitalu, a przede wszystkim operacja stanowią obciążenie fizyczne i psychiczne. W przypadku pacjentów świadomych potrzeby wzmocnienia organizmu jeszcze przed zabiegiem szukanie kolejno dietetyka, fizjoterapeuty, psychologa często przekracza możliwości. Dobrą informacją jest, że poradnie prehabilitacji, które prowadzą pacjenta kompleksowo, powstają też w Polsce. Na razie nie ma ich zbyt wiele – w niektórych województwach jest kilka, w innych nie ma wcale. Mapę poradni osoby zainteresowane znajdą na stronie: www.prehabilitacja.pl . Jest też informacja, że na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu prowadzony jest nabór na studia podyplomowe z tego kierunku, można więc mieć nadzieję, że sieć poradni stopniowo będzie się zagęszczać, a pacjenci będą lepiej przygotowani do operacyjnego etapu leczenia. To ważne, bo profesjonalne przygotowanie ma istotny wpływ na to, jak pacjent zniesie zabieg i jak długo będzie trwała jego rekonwalescencja.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.