Pod takim hasłem 11 kwietnia br. w auli Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie, odbyła się Podkarpacka Konferencja Transplantologiczna. Organizatorami spotkania byli: Fundacja Otwartych Serc z Krosna, Pododdział Hematologii Wojewódzkiego Szpitala im. Jana Pawła II w Krośnie oraz Urząd Miasta Krosna. Wspomniana Fundacja Otwartych Serc działa już czwarty rok. Jej głównym celem jest wspieranie ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, ze szczególnym uwzględnieniem ludzi dotkniętych chorobą nowotworową. Działalność fundacji prowadzą osoby pracujące w niej społecznie. Organizatorzy konferencji „Podziel się życiem” chcieli poszerzać (mieszkańcy Podkarpacia) i pogłębiać (podkarpackie środowisko medyczne) propagowanie idei oddawania narządów ludzkich do przeszczepów, co zostało wyrażone w programowej ulotce w następujący sposób: „Przy obecnym poziomie medycyny przeszczepy narządów stały się już nierzadką metodą terapii czy wręcz ratowania ludzkiego życia. Stwarza to nadzieję dla wielu ciężko chorych pacjentów. Niestety, nikomu jak dotąd nie udało się zbudować fabryki ludzkich narządów, toteż pozyskiwanie organów może następować wyłącznie z ludzkich organizmów. Istnieją przypadki, że po przeszczepie życiem cieszą się zarówno dawca, jak i nieuleczalnie dotąd chory pacjent”.
Pierwsza część konferencji, przeznaczona dla środowiska medycznego, obejmowała następujące tematy: „Organizacja pobierania i przeszczepiania narządów w Polsce”, „Program przeszczepiania wątroby ze zwłok - Zasady kwalifikacji dawcy i biorcy. Pobieranie i przeszczepianie serca w Polsce”, „Pobieranie i przeszczepianie narządów w województwie podkarpackim”, „Historia Transplantacji,” „Prezentacja wybranych przypadków poddanych transplantacji szpiku z Oddziału Hematologii Szpitala Wojewódzkiego w Rzeszowie”, „Transplantacja jako aktualna metoda leczenia w hematologii”.
W części drugiej, skierowanej do młodzieży i starszych mieszkańców Podkarpacia, referowano tematy: „Aktualny stan pobierania i przeszczepiania narządów w Polsce”, „Przeszczepy narządów; idea czy metoda leczenia, Dlaczego warto dzielić się życiem?”, „Stan świadomości społeczeństwa Podkarpacia nt. dawstwa narządów”, „Przeszczepy narządów według nauki Kościoła katolickiego”.
Prelegenci reprezentowali naukowe środowiska warszawskiej Akademii Medycznej, krakowskiej Kliniki Chirurgii Serca i krakowskiej Kliniki Hematologii Collegium Medicum UJ, a także Wojewódzkie Szpitale w Rzeszowie i Krośnie. Jednym z prelegentów był młody człowiek po przeszczepie nerki, związany ze Stowarzyszeniem Sportu po Transplantacji.
Jakie jest stanowisko Kościoła katolickiego wobec problematyki dawania i przeszczepów narządów? W sposób ogólny, wskazania Kościoła w tej dziedzinie są zawarte w Katechizmie Kościoła Katolickiego, zatwierdzonym 11 października 1992 r. przez Jana Pawła II. Czytamy w nim: „Przeszczep narządów jest moralnie nie do przyjęcia, jeśli dawca lub osoby uprawnione nie udzieliły na niego wyraźnej zgody. Jest on natomiast zgodny z prawem moralnym i może zasługiwać na uznanie, jeśli zagrożenia i ryzyko fizyczne i psychiczne ponoszone przez dawcę są proporcjonalne do pożądanego dobra u odbiorcy. Jest rzeczą moralnie niedopuszczalną bezpośrednie powodowanie trwałego kalectwa lub śmierci jednej osoby ludzkiej, nawet gdyby to miało przedłużyć życie innych osób” (2296), i dalej: „...Bezpłatne przekazywanie narządów po śmierci jest dopuszczalne i może zasługiwać na uznanie” (2301). Te ogólne zasady zostały sprecyzowane w kolejnym dokumencie kościelnym, w Karcie Pracowników Służby Zdrowia, wydanym przez Papieską Radę ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia, 23 listopada 1994 r., w następujący sposób:
- dawanie i przeszczep narządów, w ocenie moralnej, to służba życiu,
- przeszczepy na tej samej osobie są uprawnione przez zasadę całościowości dla integralnego dobra danego organizmu,
- przeszczepy z jednej osoby na drugą są uprawnione przez zasadę solidarności i przez miłość (są to nowe sposoby miłowania bliźniego),
- pobranie narządów od dawcy żywego nie może się wiązać z poważnym i nieodwracalnym uszkodzeniem dla organizmu dawcy,
- pobranie narządów od dawcy zmarłego wiąże się z pewnością jego śmierci mózgowej, która polega na nieodwracalnym ustaniu wszystkich funkcji mózgu,
- z przeszczepów należy wykluczyć mózgowie i gruczoły płciowe; to, co decyduje o tożsamości osobowej i o prokreacji człowieka,
- przeszczepy ze zwierząt na człowieka - problem złożony, np. przeszczepienie człowiekowi zwierzęcych gruczołów płciowych należy odrzucić jako niemoralne, przeszczep natomiast rogówki ocznej na organizm ludzki nie byłby zakazany,
- przeszczepianie narządów sztucznych warunkuje dobro osoby ludzkiej i szacunek dla jej godności,
- przeszczepianie narządów wiąże się nieodłącznie z ludzkim aktem dawania; dotyczy to zarówno żywego, jak i zmarłego dawcy; decyzja ma pochodzić od dawcy lub jego reprezentanta; zazwyczaj są to członkowie najbliższej rodziny,
- ofiarowanie narządu ma wykluczać jakąkolwiek formę wynagrodzenia; ofiara ze względu na dobro i zdrowie innego człowieka,
- ofiarowanie za życia swoich narządów, które ktoś otrzyma po śmierci dawcy - to przedłużenie miłości bliźniego poza jego śmierć,
- pracownik służby zdrowia przy przeszczepach jest tylko pośrednikiem wielkiego daru życia.
Aktualne wskazania Kościoła katolickiego odnośnie do dawania i przeszczepów narządów zostały ukierunkowane papieży Piusa XII i Jana Pawła II, co wiąże się z ich czynnym uczestnictwem w znaczących naukowych zjazdach. Pius XII 14 maja 1956 r. przemawiał do delegatów Włoskiego Stowarzyszenia Dawców Rogówki i Włoskiej Unii Niewidomych, zaś Jan Paweł II 20 czerwca 1991 r. przedstawiał naukę Kościoła uczestnikom Międzynarodowego Kongresu na temat przeszczepów narządów. Te problemy wyjaśniał też przy okazji omawiania innych spraw w swoich papieskich dokumentach.