Kuratela

W ubiegłym tygodniu zajmowaliśmy się instytucją prawną opieki nad osobami małoletnimi, takimi, które nie mogą prowadzić swoich spraw samodzielnie, oraz całkowicie ubezwłasnowolnionymi.
Obok instytucji opieki jest jeszcze kuratela, która również ma na celu ochronę praw osób, niemogących prowadzić swoich spraw samodzielnie. W przypadku opieki zakres kompetencji opiekuna jest szeroki, przy kurateli - prawa i obowiązki kuratora wynikają zawsze z rodzaju kurateli, którą sprawuje.
Kuratela może nastąpić z urzędu - gdy sąd poweźmie wiadomość, że istnieje taka potrzeba - lub na wniosek. Zasadniczo wniosek w sprawie ustanowienia kurateli będzie wymagany, gdy:

żąda kuratora osoba ułomna, która potrzebuje pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju; zakres obowiązków i uprawnień takiego kuratora określa sąd opiekuńczy; kuratelę uchyla się na żądanie osoby ułomnej, dla której była ustanowiona; inicjatorami wniosku nie mogą być bliscy czy sąsiedzi - musi on pochodzić od osoby potrzebującej kuratora; osoba jest nieznana z miejsca pobytu, nie ma pełnomocnika, a potrzebuje ochrony swoich praw, ponieważ np. jest stroną pozwaną w procesie; sąd ustanawia dla niej kuratora na wniosek osoby zainteresowanej, np. powoda;

Jak już zauważyliśmy, zakres praw i obowiązków kuratora będzie zawsze wynikał z rodzaju kurateli, czyli celu, dla którego ustanowiono kuratora.
Najczęściej spotykamy się z kuratelą:

dla częściowo ubezwłasnowolnionych - sąd ustanawia wtedy kuratora z urzędu, bowiem orzeczenie częściowego ubezwłasnowolnienia nakłada na sąd taki obowiązek; kurator może zarządzać majątkiem osoby częściowo ubezwłasnowolnionej tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi; kuratela ta ustaje, gdy ustaje częściowe ubezwłasnowolnienie; dla osób ułomnych - ustanowienie kuratora następuje na wniosek tej osoby, jeżeli potrzebuje ona pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju; kuratela ta ustaje na żądanie osoby ułomnej; dla zastąpienia przedstawicieli ustawowych w określonych czynnościach - kuratelę ustanawia się, jeśli rodzice nie mogą dokonać określonej czynności w imieniu dziecka, bo zabrania im tego prawo, np. nie wolno im reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych, których stronami są dzieci pozostające pod ich władzą rodzicielską - dotyczy to umowy między synem a córką tych samych rodziców; dla pieczy nad majątkiem osoby, która ma przedstawiciela ustawowego - kuratelę ustanawia się, gdy dziecko otrzymało spadek lub darowiznę, a spadkodawca (lub darczyńca) zastrzegł, że rodzice nie mogą zarządzać tym majątkiem, ale nie wyznaczył zarządcy; sąd ustanowi kuratora także wtedy, gdy uzna, że rodzice nie powinni z jakichś powodów zarządzać majątkiem dziecka; można też ustanowić tego kuratora do czasu objęcia opieki przez opiekuna lub dlatego, że opiekę powierzono zakładowi wychowawczemu; dla wstąpienia w miejsce strony w razie jej śmierci lub niemożności ustalenia miejsca pobytu strony - kuratela procesowa, np. dla zmarłego małżonka, gdy drugi po jego śmierci chce kontynuować proces o unieważnienie małżeństwa albo gdy dziecko chce zaprzeczyć ojcostwo zmarłego ojca; na wniosek strony, sąd ustanowi kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, gdy stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe, wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, a wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane; dla ochrony praw osoby nieobecnej - dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora; również gdy pełnomocnik nieobecnego nie może wykonywać swoich czynności albo gdy wykonuje je nienależycie; dla dziecka poczętego, lecz nie narodzonego, jeżeli jest to potrzebne do strzeżenia przyszłych praw dziecka; kuratela ta ustaje z chwilą urodzenia się dziecka; dla osób prawnych, jeżeli te nie mogą prowadzić swych spraw z powodu braku odpowiedniego organu.

Kuratela jest odpłatna. Wynagrodzenie kuratora na jego żądanie przyznaje organ, który go ustanowił. Pokrywa się je z majątku osoby, której przyznano kuratora, a jeżeli osoba ta nie ma majątku, koszty pokrywa ten, na czyje żądanie kurator został ustanowiony. Jeżeli nakład pracy kuratora jest nieznaczny, wówczas nie przyznaje się wynagrodzenia. Sądem właściwym do rozpatrzenia sprawy kurateli jest na ogół sąd opiekuńczy, ale właściwość ta jest uzależniona od rodzaju sprawy.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram